شهرستانی که امروزه تالش نامیده می شود در گذشته ی نه چندان دور خمسه ی تالش نامیده می شدوشامل پنج منطقه  بود که عبارت بودند از هشتپر،کرگانرود،رضوانده،ماسال وشاندرمن واسالم.بنابراین زمانی که از سیر تعلیم وتربیت آموزش وپرورش یا مکتب خانه های تالش سخن می رود شامل این مناطق می شود.

مانند بسیاری از مناطق ایران،آموزش وپرورش تالش نیز با مکتب خانه های آن شروع می شود.مکتب خانه ی شادروان حجت الاسلام روحانی در لیسار،مکتب خانه ی شادروان سیدنورالله میرفضلی در جوکندان از اولین مکتب خانه های این شهرستان تلقی می شونددر مساجد نیز آقایانی چون میرزا ایمانقلی اصلح نژاد تدریس می کردندو خانقاه  شیخ عبدالغنی در پیر هرات محله،از اولین مراکز آموزشی منطقه بزرگ تالش تلقی می شود.از سال 1301شمسی به بعد مدارس جدید دولتی به تدریج در منطقه ی تالش تاسیس گردیداما در سراسر تالش ابتدا مدرسه ی رضوان دارای سه کلاس و45 دانش آموز در خطبه سرای کرگانرود افتتاح گردید.
از سال 1321تالش بصورت نمایندگی آموزش وپرورش وازسال 1329 به صورت اداره ی آموزش وپرورش مستقل دایر گردید.در سال 1325 شمسی بعد از غائله آذربایجان،یک عده از افراد خاندان سلطنتی که از تهران عازم آذربایجان بوده واز تالش می گذشتند شادروان طاهر فروغی فرصت را غنیمت شمرده واز آنان طی نامه ای تقاضا کرد که در منطقه ی تالش دبیرستانی تاسیس شود.درسال 1350شمسی دبیرستان نوبنیاد در لیسارتاسیس گردیدکه مختلط بودوتا این زمان در کشور دوره راهنمایی وجود نداشت وبه همین خاطربعداز اتمام ششم ابتدایی باید دانش آموزان به دبیرستان می رفتند وبعد از شش سال درس خواندن به آنان دیپلم داده می شد.در آن زمان در منطقه ی تالش فقط یک دبیرستان بود که دیپلم می داد وآن هم دبیرستان هلاکو  رامبد در هشتپر بودوفقط یک رشته داشت که آن هم رشته طبیعی یا همان علوم تجربی فعلی بود.اولین دبیرستان  دخترانه در تالش دبیرستان دخترانه ی17 دی شروع به فعالیت نمودواین دبیرستان در که درسال 1351راه اندازی شده بود بعد ازانقلاب اسلامی به دبیرستان آزادی تغییر نام داده شد.مدارس عارف ویزنه،عطار سیاه بیل،آیت اله مدنی حویق،سمیه ی تالش،جنت شیرآباد،شهید زمانی لیسارو.....جزءقدیمی ترین مدارس راهنمایی این شهر می باشند.